Tin mới :

Latest Post

Hiển thị các bài đăng có nhãn III-CHIA SẺ KÝ ỨC. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn III-CHIA SẺ KÝ ỨC. Hiển thị tất cả bài đăng

Ngày 20 tháng 10: Lắng lòng với miền Trung

Written By kuxh on 20/10/2010 | 14:42

BTKUXH - Ngày Phụ nữ Việt Nam đến gần. Không khí Sài Gòn náo nhiệt và rộn ràng hẵn lên. Nhưng ta lại không có cảm xúc gì đặc biệt. Nhiều người vui, trong khi một số ít người buồn, và đâu đó có những người chơi vơi như ta. Nhưng điều đó có là gì khi Miền Trung đang ngập trong bão lũ, nhiều người không có nhà để về, không có cái ăn - cái uống - cái mặc, bệnh tật lẫn dịch bệnh đe dọa, nhiều người bị lũ cuốn trôi chưa tìm được xác và nhiều trẻ em, phụ nữ, người già sống trong kinh hoàng - sợ hãi vì lũ…


Chỉ biết ngậm ngùi thương người quê xa, thương vùng đất cứ luôn bị bão lũ - thiên tai tàn phá. Đến khi nào thì khúc ruột ấy mới lành vết thương, đến khi nào thì những cơn đau dai dẳng ấy kết thúc. Sẽ không bao giờ nếu cứ như thế này, nếu cứ không thay đổi và không hành động. Cứ khắc phục mãi thì cũng vẫn mãi là khắc phục, và khắc phục cho đến bao giờ và khi nào thì chấm dứt. Hỗ trợ, quyên góp, ủng hộ mãi được không, cho đến khi nào thì kết thúc được cái vòng lẩn quẩn này???


Chấp nhận vì đó là tự nhiên nhưng tự nhiên lại do chính con người tác động. Những quy luật, những cơ chế và cả những luật định xã hội là những điều khó thay đổi, ướt lệ và mang tính tương đối. Cuộc sống cũng nhiều những mâu thuẫn, công bằng và bất công đi liền. Cũng như thành công thường đi liền với thất bại hay hạnh phúc gắn liền với nỗi đau khổ và phát triển thường đi đôi với hậu quả. Cứ thế con người lại gánh chịu quá nhiều tác nhân do chính mình hay cộng đồng gây nên.


Phải hành động và thể hiện thế nào nhỉ? Thôi thì chấp nhận cái đau, cái dằn vặt, cái tổn thất… Cứ phải sống, phải phát triển và phải vượt qua tất cả. Mong bằng niềm tin bão lũ rồi sẽ ngưng và trả lại cho người dân cuộc sống bình yên. Mong bằng hy vọng những người phụ nữ đang sống trong cảnh thiếu thốn và khó khăn ấy vẫn có chút niềm vui, nét cười và niềm hạnh phúc trong ngày này. Mong bằng tấm lòng dân mình khỏe mạnh, luôn bình an và vượt qua mọi khó khăn.


Gửi đến những người Phụ nữ những lời chúc tốt đẹp và an lành nhất.


Lê Hà

Hà Tĩnh ơi! Tại sao vậy?

Written By kuxh on 18/10/2010 | 23:23

BTKUXH - Chiều tối qua, con lang thang trên mạng xem tin tức quê nhà lại chợt giật mình thảng thốt vì những hình ảnh mà từ nơi chôn rau cắt rốn của mình bị ngập. Những ngày này mọi báo đài đều đưa tin về Xứ Nghệ, nhưng không phải là tin người dân “quê choa” được sống trong hạnh phúc mà là tin lũ dữ đang hoành hành nơi đây.


Cơn lũ này đi qua nước chưa kịp rút thì cơn lũ khác đã tràn về. Dòng sông Lam như tính cách người Xứ Nghệ, khi hiền thật hiền, khi dòng Lam Giang nổi giận thì nó đã cuốn phăng mọi thứ, đã biết bao mạng người phải nằm trong bể nước, còn biết bao người dân đang phải chịu cảnh đói khát, từng cơn rét lạnh run người, lạnh lẽo, những người dân nơi đây đang phải gồng mình lên, đem chút sức lực cuối cùng để chống lại lũ dữ. Ai có thể hiểu thấu nỗi lòng những người dân nơi đây?


Tại sao vậy? Hà Tĩnh ơi!


Sáng thức giấc, đang ở một nơi rất bình yên, chợt lòng con lại nhói đau khi nghĩ về quê hương, về cha mẹ khi mà tất cả mọi người đang phải cố gắng đem chút sức cùng lực kiệt khi mà vừa trải qua một mùa hè nắng gió, khô hạn để chống lại một mùa bão lũ kinh hồn, một trận Đại hồng thuỷ nữa lại ập đến? Lũ chồng lên lũ. Những người dân quê tôi đã gây nên lỗi lầm gì mà ông trời luôn trừng phạt họ? Bão này chưa tan, bão khác ập vào, thiên tai năm này khắc phục chưa xong thì năm sau thiên tai lại đến tàn phá. Ý chí những người dân Xứ Nghệ thật kiên cường, nhưng có mấy ai biết rằng dù có kiên cường đến mấy thì đến lúc cũng phải kiệt sức, không phải họ chịu thua mà bởi vì họ không còn sức để chống lại thiên tai, cho dù trong thâm tâm họ luôn muốn cho mình có được một cuộc sống bình yên và tươi đẹp như bao mảnh đất khác trên tổ quốc này.


Không biết giờ này cha mẹ đang phải chống chọi như thế nào với bão lũ đang ập đến khi mà chúng con đều ở nơi đất khách quê người. Thương lắm, Hà Tĩnh ơi! Thương lắm, cha mẹ ơi! Mỗi lần nghe đài báo tin lũ, nhìn những hình ảnh quê hương, những người thân của mình trong cơn lũ dữ lòng con đây lại quặn thắt, day dứt. Hai ngày rồi con không thể liên lạc được với gia đình, bữa trước con gọi điện về mẹ bảo đừng lo, con cứ học tốt là được. Mẹ à! Làm sao con có thể không lo khi nhìn cha mẹ đều đã già, cả đời phải lo chống lại bão lũ đến khi già vẫn vậy.


Dòng Lam Giang khi hiền hoà, nước trong xanh như in bóng núi Hồng nhưng hôm nay có lẽ không còn bình yên nữa. Nước ở dòng Lam đã đục ngàu, từng cơn sóng nổi lên cuồn cuộn và cuốn phăng mọi thứ kể cả nhưng người dân cả đời gắn với dòng sông Lam. Mới nhận được tin đên ven sông Lam đang bị sụt nứt, thử hỏi nếu vỡ đê ven sông Lam thì hàng vạn người dân sống hai bên bờ sông Lam và hạ nguồn của con sông này sẽ như thế nào?


Nếu có một điều ước, tôi chỉ ước rằng những người dân “quê choa” sẽ không còn phải hứng chịu thiên tai, mùa hè không còn cảnh nắng nóng thiêu chết vạn vật, mưa đến không phải chịu lũ quét, sẽ không còn phải thấy cảnh tang tóc đang xảy ra trên vùng quê vốn dĩ đã nghèo khó này nữa.


Còn biết bao trẻ em chưa được tới trường, còn biết bao cha mẹ phải chết lặng nhìn cảnh con mình bị lũ dữ cuốn đi mà vẫn chưa tìm thấy thi thể, còn biết bao nhiêu đứa trẻ sẽ phải chịu cảnh côi cút sau trận lũ lịch sử này?


Tại sao chứ? Tại sao lại bắt những đứa trẻ vô tội xa gia đình mình, tại sao ông trời luôn bắt quê tôi phải hứng chịu  thiên tai.


Thương lắm, Hà Tĩnh ơi!


Hậu quả của cơn đại hồng thủy kéo dài từ ngày 29-9 đến 5-10, gây thiệt hại gần 850 tỷ đồng chưa kịp khắc phục thì các huyện Hương Sơn, Hương Khê, Vũ Quang, Đức Thọ lại phải phải gồng mình chống chọi với cơn lũ dữ từ ngày 14-10 đến nay. Hàng chục ngàn người dân Hà Tĩnh lại thêm một phen điêu đứng vì lũ.


Đà Lạt, 18/10/2010


Khánh Toàn
sinh viên ngành văn hoá học, Đại học Đà Lạt

Nhật ký viết chung ngày 10 tháng 10 năm 2010

Written By kuxh on 06/10/2010 | 07:21

BTKUXH - Những ngày này, cả nước ta đang hướng về đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Có hàng loạt các sự kiện văn hóa được chuẩn bị từ rất lâu thì lai là dịp tỏa hương khoe sắc với nhân dân và du khách quốc tế.

Ngày 10 tháng 10 năm 2010 sẽ là ngày đại lễ chính thức. Ngày 10 tháng 10 cũng là ngày giải phóng thủ đô. Ngày 10 tháng 10 năm 2010 cũng là ngày có ngày tháng năm trùng nhau ở số 10 - con số của sự tròn vẹn, đủ đầy, viên mãn.

Ngày 10 tháng 10 năm 2010 này, sẽ có rất nhiều người ở Hà Nội và đến Hà Nội để thăm kinh đô ngàn năm; và cũng có những người vẫn làm công việc của mình như hàng ngày. Ngày 10 tháng 10 năm 2010 sẽ đi vào lịch sử Việt Nam như là một sự kiện lớn của dân tộc, nhưng với mỗi người bình thường như chúng ta thì lại có ngày 10 tháng 10 năm 2010 của riêng mình: có thể là vui mừng, hân hoan, có thể là có thêm một tình yêu mới, hay bất chợt một nỗi buồn, sự nhớ nhung nào ùa đến... và có khi cũng bình thường như bao ngày bình thường khác...

Xuất phát từ ý tưởng mọi người cùng viết chung nhật ký về những câu chuyện xảy ra trong một ngày nào đó, nay Ban biên tập Bảo tàng Ký ức Xã hội phát động mọi người - không phân biệt ai - miễn là có thể dùng tiếng Việt - cùng viết chung một cuốn nhật ký về ngày 10 tháng 10 năm 2010. Chúng ta sẽ cùng viết xem từ 0h đến 23h59 ngày 10 tháng 10 năm 2010 có những chuyện gì xảy ra với chúng ta, hay là chúng ta chứng kiến. Như vậy, để chúng ta cùng thấy rằng, ngày 10 tháng 10 năm 2010 sẽ không chỉ đơn thuần là một ngày đại lễ nghìn năm có một, mà còn có rất nhiều hỉ nộ ái ố phong phú của biết bao nhiêu người khác nữa. Xin nhắc lại là chúng ta có thể viết về bất cứ việc gì xảy ra đối với chúng ta, hay là chúng ta chứng kiến.



Bài tham gia cuốn nhật ký viết chung cho ngày 10 tháng 10 năm 2010 sẽ được đăng trên Bảo tàng Ký ức Xã hội và biên tập lại thành ebook.

Điều kiện:

- Những dòng nhật ký của quý bạn phải được viết từ 0h đến 23h59 ngày 10 tháng 10 năm 2010 và chỉ viết về những điều xảy ra trong ngày này mà thôi.
- Khuyến khích có hình ảnh, âm thanh, video minh họa hay bổ sung ý nghĩa cho bài viết.
- Hạn chót gửi bài cho Ban biên tập Bảo tàng Ký ức Xã hội là 23h59 phút ngày 11 tháng 10 năm 2010.
- Bạn có thể sử dụng nickname cho bài viết của mình khi xuất bản, nhưng bạn phải gửi thông tin thậtvề tên, tuổi, nơi ở hiện tại của bạn cho chúng tôi.

Bài tham gia xin gửi về email: btkuxh@gmail.com

Cuốn nhật ký bước vào tuổi hai mươi

Written By kuxh on 04/10/2010 | 14:23

BTKUXH - Cuộc sống là một món quà, một điều kì diệu mà tôi luôn nghĩ rằng mình cần phải biết nắm bắt. Mười chín năm trôi qua đối với tôi là một khoảng thời gian dài của những cơ hội, những ước mơ, nhiều niềm vui mà cũng không ít những nỗi buồn. Có những phút trăn trở và có những khoảng lặng nhìn lại tôi thấy mình đã bỏ qua rất nhiều điều đôi khi cũng nhỏ bé như một nụ cười, một lời cám ơn xin lỗi hay những lúc nước mắt chảy ngược vào tim. Tôi muốn ghi lại tất cả những gì mà cuộc đời đã ghi vào lòng tôi nhưng mười chín năm rồi tôi vẫn chưa làm được đơn giản có lẽ vì tôi chưa bắt đầu.


Ngày hôm nay, một ngày Chủ nhật thật rảnh rỗi, tôi làm một số công việc như thường lệ: đọc cuốn sách “Triết lí chợ cá cho cuộc sống” mới mượn ở thư viện, trò chuyện với một vài người và trong cái không khí thinh lặng của một buổi chiều tà, tôi thật sự muốn viết một cái gì đó, rất riêng tư chỉ tôi với tôi. Tôi lật những trang giấy trắng từ cuốn sổ được tặng với dòng chữ “Thân tặng cô bé, chúc cô bé luôn tu đắc đạo nhé”, tôi mỉm cười, lặng lẽ mường tượng về tương lai của mình. Tôi không biết hết những gì tôi sẽ trải qua, những gì tôi sẽ học, những cái giá mà tôi phải trả... Từ những tờ giấy trắng này, cuộc đời của tôi sẽ được viết lên đó, từng ngày từng này. Đó có thể là những bài học mà tôi học được từ cuộc sống hay sách vở, đó có thể là một cảm nghiệm rất mảnh và rất riêng, đó có thể là một chút những giải bày... nhưng tôi biết rằng sẽ có một lúc nào đó tôi cần chúng để chúng tiếp thêm sức mạnh cho cuộc đời phía trước của tôi. Tôi mong những ước mơ của mình được chắp đôi cánh lý tưởng bay cao nhưng tôi cũng mong rằng đôi chân của mình vẫn bám chặt với hiện thực cuộc sống. Tôi đang tin tưởng và muốn sống hết mình cho một cuộc sống thật ý nghĩa. Dù là không thể lường trước được chuyện gì sẽ xảy ra, và biết rằng mọi sự đều nằm trong sự tương đối của nó, tự thâm tâm, tôi vẫn mong ước cuộc đời tôi sẽ đẹp, ít nhất là trong cách tôi có thể nhìn ra những khía cạnh tốt nhất của cuộc đời.


Ngày 1-4-2007.


Ngày hôm nay, cuốn nhật kí của tôi đã bước tới trang cuối cùng. Quay đầu nhìn lại, bỗng dưng cảm thấy thời gian trôi qua nhanh thật. Mới đó mà đã ba năm. Tôi tự hỏi mình đã lớn lên được bao nhiêu, mình đã trải qua những chuyện gì, suy nghĩ của tôi có khác so với trước đây không... Tất cả đều được tôi ghi lại trong những trang nhật kí. Bây giờ tự nhiên tôi nghĩ rằng, nếu ngày đó tôi không quyết định viết thì có lẻ sau này tôi đã không có một cái gì để lưu giữ lại. Đáng tiếc là trong ba năm đó tôi cũng đã có lúc không trung thành, có khi tôi đã bỏ viết một tuần hoặc một tuần hơn... Nhìn lại cũng có biết bao nhiêu điều mình không muốn mà nó vẫn xảy ra, còn những điều mình muốn thì chẳng thấy mặt nó đâu hết. Điều gì cũng có những bài học của riêng mình, khóc cũng có mà cười cũng không thiếu. Cái quan trọng là tôi muốn để cho cái gì đi qua, cái gì ở lại. Tôi lật đọc một vài trang, lúc ngắn lúc dài nhưng cảm nhận mỗi lần đều có chút gì khác khác. Cùng một vấn đề và cái cách tôi nhìn, đôi khi cởi mở hơn, đôi khi lại chật hẹp hơn, đôi khi trưởng thành hơn, nhưng đôi khi cũng rất trẻ con, kì cục... Tôi không vội kết luận điều gì, tương lai vẫn còn phía trước và vẫn còn chưa biết cuộc đời này còn muốn dạy tôi thêm nhiều bài học gì. Cuốn nhật kí này, tôi sẽ lưu giữ lại để thỉnh thoảng lật lại để biết ngày xa xưa ấy tôi đã như thế nào. Thế nhưng còn biết bao nhiêu cuốn nhật kí bằng cách này hay cách khác đang mở ra hàng trăm ngàn trang giấy trắng tiếp tục mới gọi tôi viết tiếp cuộc đời mình. Tôi đang suy nghĩ không biết mình có nên đánh tiếp số trang cho cuốn nhật kí mới hay không...


4-10-2010


Ngọc Lưu

Cuộc sống của những người xe ôm

Written By kuxh on 26/09/2010 | 08:37

Ngày 18/9/2010

Hoà trong nhịp sống hối hả đang diễn ra từng ngày của xã hội. Có biết bao con người, bao mảnh đời, số phận mà chúng ta bỏ qua không hề để ý đến nhưng chính họ đã góp phần làm nên cái xã hội đầy màu sắc này. Mỗi người đều tự lo cho mình một công việc. Đối với những người lao động chân tay lo cho cuộc sống thường ngày thật không đơn giản. Vì vậy họ phải còng lưng bươn chải với mọi nghành nghề để kiếm miếng cơm manh áo cho gia đình. Trong đô thị phồn thịnh khi mà không có những mảnh đất cày cấy, nghề lái xe ôm được khá nhiều người chọn. Hôm nay tôi đã có dịp tìm hiểu về cuộc sống của những ngươi lái xe ôm ở Đà Lạt. Bây giờ là 3 giờ chiều, tôi đi đến đầu hẻm của mình thi gặp chú lái xe ôm đang đứng ở đấy. Chú tên là Trần Văn Hoà,43 tuổi. Ở cái hẻm Hoài Hương nhỏ bé này chỉ có mình chú đứng bắt khách ở đây. Khi tôi hỏi chú tỏ ra rất vui tính: “xe ôm thì nhiều chuyện lắm cháu muốn hỏi chuyện gì nào?” Tôi hỏi: “chú đứng bắt khách ở đây từ lúc mấy giờ sáng hả chú?”  “khoảng 5 giờ sáng là chú đứng ở đây rồi” “ Chú đứng giờ đó chắc lạnh lắm phải không chú?” Chú cười: “lạnh chứ sao không,nhiều hôm sương mù lạnh cóng cả tay chân, nhưg công việc mà cháu, mình không có công ăn việc làm như người ta thì phải chấp nhận chứ biết làm sao được.” Tôi tiếp lời: “thế vợ chú làm nghề gì?” “Vợ chú là cô Nhàn bán thức ăn cho tụi sinh viên dưới hẻm đó”  À! Thì ra là nhà của chú ở dưới đó.Căn nhà ba gian mà tụi tôi hay mua thức ăn là nhà của chú.Nhà cũng không lấy gì làm khá giả. Chú bảo chú có ba người con.Đứa lớn đang học lớp 12 , đứa thứ hai đang học lớp 9, còn đứa út đang học lớp 6. “Thời buổi này  mà nuôi ba đứa con cũng vất vả chú nhỉ?” chú đùa tôi “Ngày xưa ba mẹ chú nuôi tám chị em chú mà có thấy ông bà nói gì đâu, chú có mỗi ba đứa thì có thấm gì”. Tôi cười theo chú nhưng trong lòng chợt nghĩ tới gia đình tôi ở quê, nuôi  ba chị em tôi ăn học ba mẹ tôi cũng vất vả lắm huống gì ở thành phố cuộc sống bon chen , đồng lương ít ỏi chạy xe ôm hàng ngày của chú liệu có dễ dàng như lời chú nói hay không? Tôi lại hỏi: “ một ngày chú chạy được bao nhiêu chuyến ạ?” “hôm nào đông khách khoảng được mười chuyến, còn như hôm nay, từ sáng tới giờ chú chạy mỗi được ba chuyến, hôm nay ế khách  quá”. Đang trò chuyện thì có một người đến hỏi đi xe, tôi vội chào chú đề chú chở khách. Nhìn đồng hồ đã là 4h30’, tôi quyết định về chuẩn bị cơm để tối còn đi học. Trò chuyện với chú Hoà một lúc mà tôi đã hiểu thêm phần nào về cuộc sống của những người xe ôm ở đây. Có  thật nhiều điều khiến tôi phải suy ngẫm.

Ngày 20/09/2010

Hôm nay tôi mượn được chiếc xe máy của bạn tôi, hai đứa quyết định ra bến xe liên tỉnh, tìm hiểu thêm về những người xe ôm ngoài đó. Chúng tôi xuất phát lúc 8h sáng. Tới nơi là 8h 15’, giờ này không có xe đổ bến nên không có khách, các bác xe ôm đáng túm lại nói chuyện phiếm. Tôi lại gần định bắt chuyện, bỗng có một chú hỏi tôi:

“ đi đâu cháu? Chú chở đi.” Tôi bảo: “ dạ không, cháu chỉ muốn trò chuyện với các chú thôi, được không ạ?”. Mọi người gật đầu, tôi ngồi xuống và trò chuyện với một bác trạc năm mươi tuổi, khuôn mặt phúc hậu. Bác tên là Nguyễn Văn Nam, nhà ở đường Hồ Tùng Mậu. Tôi hỏi: “bác chạy xe ôm ở đây có được không?”. Bác tâm sự: “ được gì đâu cháu, hồi trước chưa có xe trung chuyển của các nhà xe thì cũng tạm được, bữa nay hầu như xe nào cũng có xe trung chuyển nên cánh xe ôm tụi bác thất nghịêp nhiều lắm. khách lẻ tẻ một vài người mà xe ôm thì nhiều.” “  thế bác ra đây từ mấy giờ?” “ từ bốn rưỡi sáng cháu.” “sao bác đi sớm thế?” “thì giờ này mới có một vài xe miền trung vào như Quốc Bảo, Tài Thắng, Thanh Hà… dậy sớm một chút bắt được khách nào thì đỡ đi, chứ ban ngày ế ẩm lắm, như cháu thấy đấy.” Nhìn đôi mắt thâm quầng với bộ râu mọc lởm chởm chưa kịp cạo, tôi như  hiểu được những lời tâm sự của bác. Mỗi người mỗi công việc, một vất vả khác nhau. Ví dụ như cái nghề xe ôm này.

Tôi lại quay sang trò chuyện với chú ngồi cạnh bác Nam, chú là Cao Văn Sơn, 38 tuổi. “ thế còn chú thấy cái nghề lái xe ôm nầy thế nào?”.  Chú trả lời: “ không sung sướng gì đâu cô. Không có nghề gì mới phải đi làm cái nghề này, vất vả lắm.Đó là chưa kể có lúc phải gây gỗ với anh em để giành khách”.Thế đó .Tôi trò chuyện được một lúc thì có một chiếc xe khách đang đi vào bến. Mọi người đang ngồi bật dậy lao đến chiếc xe.Tôi đứng quan sát  thì nghe lao xao đủ tiếng, nào là “của tôi áo trắng nha” rồi nào là “của tôi áo xanh” “đi đâu con? chú chở về?”….vv. Tôi  đợi đến lúc hết khách rồi về. Giờ thì tôi đã hiểu thế nào là nghề xe ôm rồi. Thật vất vả! như chúng tôi là sinh viên có lẽ còn sung sướng hơn họ.

Dalat.23/9/2010

khanhtrinhqb@gmail.com

Hiểu biết về giới tính của nam thanh niên một ấp vùng sâu

Written By kuxh on 16/09/2010 | 22:11

BTKUXH - Sự thiếu hiểu biết và hiểu lệch lạc về vấn đề giới tính của những thanh niên trẻ, đặc biệt là những người ở vùng sâu vùng xa là một điều đáng lo ngại hiện nay. Điều này đã được thể hiện qua những ghi chép điền dã về những cuộc nói chuyện với nam thanh niên ở xã Mã Đà, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai của bạn Khai Tâm - sinh viên lớp NH07 khoa Nhân học - ĐH. KHXH&NV TP.HCM.  Sau đây là những ghi chép mà bạn Khai Tâm gửi về cho Bảo tàng Ký ức Xã hội.

Kỳ 1: Tìm hiểu địa bàn nghiên cứu


Địa bàn nghiên cứu


Địa bàn mà tôi muốn nhắc đến ở đây là tổ 3, ấp 4, xã Mã Đà, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. Tôi có mặt ở đây với vai trò đồng hành với các sinh viên năm II khoa Nhân học trong chuyến thực tập tự túc kéo dài 10 ngày trong kì hè vừa qua. Có thể nói đây là một vùng đất khá mới mẻ và thú vị đối với các sinh viên. “Phức tạp” là từ được sử dụng nhiều nhất để nói về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội tại địa phương.


Cách Thành phố Hồ Chí Minh hơn 100km về phía Đông, xã Mã Đà là xã vùng sâu vùng xa, thuộc diện nghèo nhất của huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. Chỉ có một tuyến xe duy nhất từ Bến xe miền Đông đi Lí Lịch là chạy ngang qua khu vực mà nhóm sinh viên nghiên cứu. Cách thị trấn Vĩnh An , huyện Vĩnh Cửu 15km, chiếc xe dừng lại tại đầu đường. Đoàn sinh viên phải đi tiếp một đoạn đường gần 7km với hai bên đường là rừng cây thuộc khu bảo tồn thiên nhiên và di tích Vĩnh Cửu. Rất may mắn là đoàn có hai thành viên đi xe máy nên đoàn di chuyển từ từ vào địa bàn nghiên cứu chính dễ dàng hơn.




[caption id="" align="aligncenter" width="432" caption="Con đường vào xã Mã Đà. Ảnh: Lê Ngọc Kim Ngân, Nguồn: Zing"][/caption]

Địa bàn nghiên cứu chính là Tổ 3, Ấp 4 xã Mã Đà, nơi có diện tích là 1098 ha, với 450 hộ sinh sống. Nơi đây nằm trong khu vực bảo tồn thiên nhiên di tích Vĩnh Cửu, do đó, đất đai đều thuộc sở hữu của khu bảo tồn. Đất đai của cư dân nơi đây đều không có sổ đỏ mà chỉ có một bản hợp đồng giao khoán đất của Khu bảo tồn với thời hạn là 50 năm để cư trú và sản xuất. Các hoạt động xây dựng sửa chữa nhà kiên cố đều bị hạn chế, thậm chí là cấm. Vì thế sẽ chẳng bất ngờ gì khi ở đây hầu hết là những ngôi nhà lợp bằng lá, tôn tạm bợ. Cũng có một số ít ngôi nhà được xây bằng gạch. Tuy nhiên việc sửa chữa, xây cất đề phải xin phép Khu bảo tồn với điều kiện sẽ phải phá bỏ không bồi thường khi có lệnh di dời. Đến nơi, tôi còn chứng kiến không ít ngôi nhà sàn bằng gỗ được dựng lên từ những năm 90, khi mà vùng này vẫn còn là vùng rừng núi với các loại thú dữ vào tận trong làng.


Đời sống kinh tế


Kinh tế nổi bật ở đây là nông nghiệp trồng xoài và đánh bắt cá dưới lòng hồ Trị An. Diện tích xoài chiếm phần lớn diện tích đất nông nghiệp của vùng và đem lại lợi nhuận kinh tế cao. Hàng năm thu nhập trung bình có thể đạt là 100 triệu/ha. Ngoài ra, ở vùng cũng trồng một số cây ngắn ngày như bắp, khoai mì nhưng với diện tích nhỏ. Tuy nhiên, chính sách bảo tồn cũng hạn chế việc thử nghiệm và thay đổi giống cây trồng tại địa phương.





[caption id="" align="alignnone" width="432" caption="Hồ Trị An là mọt nguồn sống quan trọng của người dân xã Mã Đà. Ảnh: Lê Ngọc Kim Ngân, Nguồn: Zing"][/caption]

Lòng hồ Trị An là cơ sở nuôi sống hàng chục gia đình sống quanh năm trên các bè với việc đánh bắt cá và nuôi cá bè. Việc đánh bắt cá ở đây phụ thuộc vào sự lên xuống của con nước.Vào những mùa nước cạn, cư đân có thể sử dụng khu vực long hồ để trồng các loại cây ngắn ngày giúp tăng thu nhập. Ngoài ra người dân ở đây cũng bắt đầu việc nuôi baba, bước đầu có những thành công nhất định.


Điều kiện sinh hoạt


Địa bàn tọa lạc cách xa khu trung tâm hơn 10km nên có thể nói khu vực này bị cô lập với các vùng khác. Từ đó nảy sinh một số vấn đề khá mới mẻ đối với tôi như việc chợ cách đó hơn chục cây số nên mỗi buổi sáng đều có một chiếc xe máy chở các thực phẩm vào đây để bà con trong làng ra mua. Hay việc đồng bào Công giáo muốn dự lễ phải đi đến nhà thờ gần nhất cách đó 25km. Vì thế, chủ nhật hàng tháng đồng bào họp nhau tại nhà một ông trùm để mời linh mục đến làm lễ.


Một thực tế đáng nói là khu vực này nằm gần hồ thủy điện Trị An nhưng lại không có hệ thống điện. Hàng ngày, một số các tiệm tạp hóa hay karaoke chạy máy phát điện để hoạt động. Các hộ gia đình gần đó mắc nhờ điện còn các gia đình ở xa hơn thì không thể mắc điện nhờ được. Vì vậy, khu vực này chỉ có điện khoảng lúc từ 7h đến 9h tối. Có thể nói đây là thời điểm đám sinh viên chúng tôi trông đợi nhất. Có điện để chúng tôi sạc điện thoại, xem tivi, hay tranh thủ viết nhật kí điền dã. Còn ban ngày họ không sử dụng điện hoặc dùng các bình ắc quy. Điều này tạo nên sự giới hạn trong việc tiếp cận thông tin và tăng thêm sự cô lập của vùng. Cũng cần phải nói thêm là tuy bị cô lập về mặt địa hình và thiếu các kênh thông tin nhưng các gia đình ở đây hầu hết đều có tivi, xe máy. Dịch vụ karaoke, bida là những dịch vụ đầu tiên xuất hiện ở đây nhưng không nhiều.


An ninh đáng báo động


An ninh của địa phương cũng là một vấn đề đáng quan tâm. Các bộ phận anh ninh, chính quyền địa phương phải gióng lên hồi chuông báo động về an ninh tại đây. Các thanh niên trong vùng thất nghiệp hoặc làm việc theo mùa nên thường xuyên rảnh rỗi, tụ tập cờ bạc rượu chè rồi gây ẩu đả. Trong thời gian 10 ngày lưu lại đây, chúng tôi đã chứng kiến chỉ trong một ngày đã xảy ra 2 vụ đánh nhau, đốt nhà. Một ngôi nhà cháy rụi hoàn toàn với tổng tài sản lên đến 40 triệu đồng. Thậm chí người đốt nhà cầm dao rượt các lực lượng an ninh và người dân có ý định dập tắt đám cháy. Chỉ đến khi lực lượng công an huyện xuống trấn áp và dùng súng chỉ thiên cảnh cáo thì đám cháy mới dược dập tắt.


(còn tiếp)


Khai Tâm



Viết cho Ưng Sơn Ca

Written By kuxh on 27/08/2010 | 12:38

Ưng Sơn Ca đã mất.

Tôi nhận được hung tin thông qua Châu, con gái thầy Huỳnh Như Phương, thầy giáo cũ của Sơn Ca ở Khoa Báo chí. Ngân Hà bên Saigon Tiếp Thị cũng gửi email khẩn báo cùng một tin. Nhiều lời nhắn đến muộn hơn, tưởng tôi chưa biết. Trong những trường hợp như thế này, tin sớm nhất vẫn cứ là muộn màng.

Bài liên quan:
Giọng Sơn Ca đã tắt


Chúng tôi liên lạc với nhau qua email trước, đó là lúc tôi vừa phát hành đĩa Vàng Son và cháu Tom vừa ra đời. Khi tôi gặp Sơn Ca lần đầu ở I-Box, cổ tôi còn đang băng dày vết mổ chưa lành, và tôi gầy yếu mệt mỏi không còn chút sinh khí. Sơn Ca bảo, anh gầy quá, em nhìn không thấy anh đâu, chỉ có đôi mắt là còn lửa. Chúng tôi gặp nhau thường xuyên quãng thời gian ấy, những ngày cuối năm 2001. Lần gặp nào, Sơn Ca cũng đem cho tôi một món quà. Khi thì cuốn sách tôi đang tìm, lúc khác là những trang giấy em nắn nót những dòng lời ca của tôi mà em thích. Tôi cho em nghe các bản thu nháp “Tình Ơi”, “Còn Ngày Dài Còn Tình Đầy” và chúng tôi nói chuyện văn chương, chuyện nhạc, chuyện bè bạn, chuyện trường ốc, chuyện xử thế, chỉ tránh nói chuyện báo chí vốn là đề tài cấm kỵ mà tôi cho em biết ngay từ đầu, lúc biết em là sinh viên báo chí. “Anh không giao du với báo giới đâu nhé!” Sơn Ca nói, em học báo chứ có viết báo đâu, anh ác cảm thì em không nói chuyện báo với anh. Minh Mẫn, Từ Lê Tâm, Ánh Vân, các sinh viên lứa sau, đều do Sơn Ca giới thiệu với tôi. Để nói chuyện nhạc chuyện văn. Cứ như thế, những cuộc chuyện vãn ở cà phê Bố Già, ở khuôn viên trường Nhân Văn đã gợi ý cho đĩa Bình Yên; và tên Ưng Sơn Ca hiện diện ở phần đề tặng.

Khi em lập gia đình, chúng tôi ít gặp nhau hơn, có lúc tưởng mất liên lạc. Cuối năm ngoái, em gọi cho tôi, ngồi ở Ciao và em xin số phone Từ Phương Thảo, muốn mời Thảo về trường nói chuyện thiết kế báo cho sinh viên. Lần sau cùng gặp nhau là lần đó.

Sơn Ca, anh rất ghét phải xóa số phone và địa chỉ email của bạn bè trong máy, em biết rồi mà. Thế sao em còn bỏ đi?

Mùa theo gót ấy, mùa ơi!

Nhạc sĩ Quốc Bảo
Nguồn: blog tác giả

Viết cho Ưng Sơn Ca

Ưng Sơn Ca đã mất.

Tôi nhận được hung tin thông qua Châu, con gái thầy Huỳnh Như Phương, thầy giáo cũ của Sơn Ca ở Khoa Báo chí. Ngân Hà bên Saigon Tiếp Thị cũng gửi email khẩn báo cùng một tin. Nhiều lời nhắn đến muộn hơn, tưởng tôi chưa biết. Trong những trường hợp như thế này, tin sớm nhất vẫn cứ là muộn màng.

Bài liên quan:
Giọng Sơn Ca đã tắt


Chúng tôi liên lạc với nhau qua email trước, đó là lúc tôi vừa phát hành đĩa Vàng Son và cháu Tom vừa ra đời. Khi tôi gặp Sơn Ca lần đầu ở I-Box, cổ tôi còn đang băng dày vết mổ chưa lành, và tôi gầy yếu mệt mỏi không còn chút sinh khí. Sơn Ca bảo, anh gầy quá, em nhìn không thấy anh đâu, chỉ có đôi mắt là còn lửa. Chúng tôi gặp nhau thường xuyên quãng thời gian ấy, những ngày cuối năm 2001. Lần gặp nào, Sơn Ca cũng đem cho tôi một món quà. Khi thì cuốn sách tôi đang tìm, lúc khác là những trang giấy em nắn nót những dòng lời ca của tôi mà em thích. Tôi cho em nghe các bản thu nháp “Tình Ơi”, “Còn Ngày Dài Còn Tình Đầy” và chúng tôi nói chuyện văn chương, chuyện nhạc, chuyện bè bạn, chuyện trường ốc, chuyện xử thế, chỉ tránh nói chuyện báo chí vốn là đề tài cấm kỵ mà tôi cho em biết ngay từ đầu, lúc biết em là sinh viên báo chí. “Anh không giao du với báo giới đâu nhé!” Sơn Ca nói, em học báo chứ có viết báo đâu, anh ác cảm thì em không nói chuyện báo với anh. Minh Mẫn, Từ Lê Tâm, Ánh Vân, các sinh viên lứa sau, đều do Sơn Ca giới thiệu với tôi. Để nói chuyện nhạc chuyện văn. Cứ như thế, những cuộc chuyện vãn ở cà phê Bố Già, ở khuôn viên trường Nhân Văn đã gợi ý cho đĩa Bình Yên; và tên Ưng Sơn Ca hiện diện ở phần đề tặng.

Khi em lập gia đình, chúng tôi ít gặp nhau hơn, có lúc tưởng mất liên lạc. Cuối năm ngoái, em gọi cho tôi, ngồi ở Ciao và em xin số phone Từ Phương Thảo, muốn mời Thảo về trường nói chuyện thiết kế báo cho sinh viên. Lần sau cùng gặp nhau là lần đó.

Sơn Ca, anh rất ghét phải xóa số phone và địa chỉ email của bạn bè trong máy, em biết rồi mà. Thế sao em còn bỏ đi?

Mùa theo gót ấy, mùa ơi!

Nhạc sĩ Quốc Bảo
Nguồn: blog tác giả

Giọng Sơn Ca đã tắt

Written By kuxh on 26/08/2010 | 16:34

BTKUXH - Sáng nay, 26/8/2010  cô Ưng Sơn Ca - Giảng viên khoa BC&TT trường ĐH KHXH&NV TP.HCM qua đời, sau 4 ngày hôn mê vì xuất huyết não. Bạn bè thân hữu bàng hoàng khi nghe tin này. Những ký ức về chị trong tâm trí mọi người như  có dịp sống lại, người ít người nhiều, nhưng tất cả là những tình cảm yêu thương trân trọng. Chúng tôi xin lưu lại đây những lời chia sẻ được mọi người viết trên facebook chứ không phải sổ tang lâu nay dân mình hay làm. Xin thành kính phân ưu cùng gia đình chị và chúc chị yên nghỉ thanh thản.

Bài liên quan:
Tuoi Tre Online - Nhịp sống trẻ - Sơn Ca đi bình yên nhé!

Bạn bè thân hữu viết về chị

- Từ hồi quen biết nhau đến giờ, em nhớ chỉ tâm sự cùng chị một lần duy nhất - khi ấy em vừa mới bước chân vào Nhân văn, tập tễnh đến với công tác Đoàn! Chị lớn hơn em vài tuổi, từ chỗ là đàn chị trong công tác Đoàn, rồi thành đồng nghiệp của nhau trong trường, thoáng cái đã 11 năm! Giữa em và chị ngoài một lần nói chuyện thân tình ấy ra, còn lại chỉ là thỉnh thoảng tham gia cùng nhau vài công tác chung, tất cả chỉ có vậy, nhạt nhòa! Nhưng hôm nay chị ra đi, cũng như bao người khác, cảm giác trong em là bàng hoàng và xót xa! Chẳng còn biết nói điều gì về sự ra đi đột ngột này, gõ lại đây vài dòng để chia tay chị, và cũng là để nhắc nhở mình về sự ngắn ngủi của cuộc sống! Chị ra đi cũng nhẹ nhàng, chỉ có những người ở lại là nặng nề! Coi như là cuộc đời cũng công bằng, vì chị đã sống những ngày tháng quá nặng lòng với mọi điều! Em chào chị thân mến! (facebook KN)



- Thật lâu rồi em không nhận được tin tức về chị.



Cho đến tối qua…

Em nhận được tin mới nhất về chị…

Người báo tin không thể đùa,

Nhưng em vẫn không thể tin đó là sự thật.

Chị đã đi rồi, đi tìm sự bình yên mà chị luôn cố tìm kiếm trong suốt cuộc hành trình ở cõi tạm…

Và em cầu chúc chị sẽ gặp được BÌNH YÊN!

Những ký ức ùa về…

Nắng vàng, biển xanh, những bông hoa phượng đỏ rực, những bông muỗng vàng tươi, ly cà phê Sâm Cầm, Tháp bà Ponaga, Đảo khỉ… Nha Trang những ngày tháng tư gần 10 năm trước. Và cả nhóm “Giàu vượt sướng” cũng rất lâu rồi không còn tụ tập cùng nhau…

Chị đã đi rồi.




Mong BÌNH YÊN luôn ở bên chị và những người chị yêu thương…

Và học trò viết về chị
Cánh Sơn Ca chưa mỏi, sao đã hạ rồi. Vội vàng quá cô ơi...Chỉ mong cô ra đi bình an và thanh thản..



Vậy là cô "đã đi"...



1 ngày trọn đạo em dành cho Cô, Cô ơi!



Sảnh D nhiều gió quá! Cô có về không cô?



Tôi đã từng đau đớn khi một người thầy mất đi khi chưa kịp nói lời chia tay. Giờ đây, tôi hi vọng sẽ có phép lạ đến với cô giáo của tôi...



Nhớ những buổi học luôn phải viết rất nhiều, viết vì sao em thi báo chí, viết vì sao em thích báo chí...để nộp cô, nhớ buổi học cuối nghe Một đời người, một rừng cây cả lớp vỗ tay rần rần...Cô ơi...



Mình muốn dc khoe với cô nhiều nhiều. Mình đã có chổ làm ở báo kinh tế như mình vẫn thích. Cô luôn ủng hộ mình mà. Nhất định mình sẽ khoe với cô...



"Nghìn trùng xa cách người đã đi rồi, còn gì đâu nữa mà khóc với cười. Mời người lên xe về miền quá khứ. Mời người đem theo toàn vẹn thương yêu. Đứng tiễn người vào dĩ vãng nhạt mầu, sẽ có chẳng nhiều đớn đau".



Thôi cũng đành như chiếc que diêm, thắp lên đời em sáng lung linh!Vĩnh biệt cô Ca.



Những giây phút dài mặc niệm về cô...



Cuộc đời thật ngắn ngủi, giọt nước mắt nào đủ cho một sự ra đi?



Đời người như gió qua...... Bật khóc... Về đi, đường trần đâu có gì, tóc xanh mấy mùa...



" Nắng đã tắt dần trên lá imChiều đã xẫm màu xanh trong mắt tốiĐường đã hết trước biển cao vời vợiTay đã buông khi vừa dứt cung đànGió đã dừng nơi cuối chót không gianMưa đã tạnh ở trong lòng đất thẳmNgười đã sống hết tận cùng năm thángSau vô biên sẽ chỉ có vô biên.... " LQVMươn bài thơ này từ Tú Uyên. Gửi Cô như một lời tiễn biệt. Thanh thản và bình an. Cô nhé !!!....



Cuoc song that ngan ngui va lam bat an! Trong doi ai roi cung phai chet. Nhung neu dc: minh muon di trc de ko bao gio phai chung kien canh nhung nguoi than yeu lan luot ra di...!



Chưa bao giờ yếu đuối và cần được nương tựa như lúc này. Và cũng chưa bao giờ phải dặn lòng ngưng nức nở để tự đứng lên đi tiếp như lúc này. Mọi chuyện đau lòng cứ ập xuống hay vì mình chưa đủ cứng rắn để chống đỡ trước cuộc đời vốn dĩ không có công bằng bao giờ! Cô ơi…, an nghỉ cô nhé!



Người ra đi... liệu có bình yên?Người ở lại ... liệu có còn nắng mai?



Ta khổ đau một đờiĐể chết trong tình cờTa tìm nhau một thờiĐể mất nhau vài giờBàn tay làm sao níuMột đời vừa đi qua...



"Hãy cầu nguyện cho cô...." chúng em đã chuyền nhau những tin nhắn như thế trong suốt thời gian cô nằm viện. Và "người ta" khước từ những lời thỉnh cầu, "người ta" ban cho một cuộc sống và "người ta" cũng vô tình cướp đi những hơi thở. "Người ta" mắt ráo hoảnh ngó xuống trần gian, và trần gian ngập trong nước mắt.....



Chưa kịp nói lời cảm ơn Cô! Đời người thật ngắn ngủi và ra đi cũng bất chợt. Vào fb Cô nước mắt cứ tuôn ra... Chút hy vọng cuối cùng cũng tắt ngúm.



Một phút nguyện cầu nơi ánh sáng phía cuối con đường cho cô!, mong cô luôn cảm thấy thanh thản và nhẹ nhỏm nhất khi về với thế giới vĩnh hằng....! chúng em vẫn khắc sâu những ký ức về hình bóng cô là người cô tuyệt vời nhất của khoa Báo chí và Truyền thông.



Cái chết không phải là kết thúc, đôi khi nó là bắt đầu, tôi tin vào kiếp sau, tin vào sự sớm đầu thai, cô giáo cũng thế, sẽ sớm trở lại nhân gian.



Sơn Ca đã đi rồi! Bao nhiêu tình thương lẫn xót xa cho bạn cứ tuôn trào nơi khóe mắt. Ngày hôm trước chúng ta còn nói cười, còn bàn những dự định, còn tâm sự chuyện chồng con. Vậy mà tối qua đã nghe bạn bỏ tôi rồi. Bạn ra đi chưa kịp nói với ai câu nào, chưa kịp hoàn thành những ước mơ, và đau đớn hơn, bạn sẽ không còn được sống bên hai thiên thần của mình nữa. Ca ơi, mình nhớ bạn quá.

Em lượm lặt từ facebook của chị… Và nhói lòng khi nhận ra có một facebook từ nay sẽ không còn được cập nhật…

Em chưa bao giờ là người yếu đuối trước mặt chị. Vậy mà giờ em lại để nước mắt tuôn rơi…

Giọng Sơn Ca đã tắt

BTKUXH - Sáng nay, 26/8/2010  cô Ưng Sơn Ca - Giảng viên khoa BC&TT trường ĐH KHXH&NV TP.HCM qua đời, sau 4 ngày hôn mê vì xuất huyết não. Bạn bè thân hữu bàng hoàng khi nghe tin này. Những ký ức về chị trong tâm trí mọi người như  có dịp sống lại, người ít người nhiều, nhưng tất cả là những tình cảm yêu thương trân trọng. Chúng tôi xin lưu lại đây những lời chia sẻ được mọi người viết trên facebook chứ không phải sổ tang lâu nay dân mình hay làm. Xin thành kính phân ưu cùng gia đình chị và chúc chị yên nghỉ thanh thản.

Bài liên quan:
Tuoi Tre Online - Nhịp sống trẻ - Sơn Ca đi bình yên nhé!

Bạn bè thân hữu viết về chị

- Từ hồi quen biết nhau đến giờ, em nhớ chỉ tâm sự cùng chị một lần duy nhất - khi ấy em vừa mới bước chân vào Nhân văn, tập tễnh đến với công tác Đoàn! Chị lớn hơn em vài tuổi, từ chỗ là đàn chị trong công tác Đoàn, rồi thành đồng nghiệp của nhau trong trường, thoáng cái đã 11 năm! Giữa em và chị ngoài một lần nói chuyện thân tình ấy ra, còn lại chỉ là thỉnh thoảng tham gia cùng nhau vài công tác chung, tất cả chỉ có vậy, nhạt nhòa! Nhưng hôm nay chị ra đi, cũng như bao người khác, cảm giác trong em là bàng hoàng và xót xa! Chẳng còn biết nói điều gì về sự ra đi đột ngột này, gõ lại đây vài dòng để chia tay chị, và cũng là để nhắc nhở mình về sự ngắn ngủi của cuộc sống! Chị ra đi cũng nhẹ nhàng, chỉ có những người ở lại là nặng nề! Coi như là cuộc đời cũng công bằng, vì chị đã sống những ngày tháng quá nặng lòng với mọi điều! Em chào chị thân mến! (facebook KN)



- Thật lâu rồi em không nhận được tin tức về chị.



Cho đến tối qua…

Em nhận được tin mới nhất về chị…

Người báo tin không thể đùa,

Nhưng em vẫn không thể tin đó là sự thật.

Chị đã đi rồi, đi tìm sự bình yên mà chị luôn cố tìm kiếm trong suốt cuộc hành trình ở cõi tạm…

Và em cầu chúc chị sẽ gặp được BÌNH YÊN!

Những ký ức ùa về…

Nắng vàng, biển xanh, những bông hoa phượng đỏ rực, những bông muỗng vàng tươi, ly cà phê Sâm Cầm, Tháp bà Ponaga, Đảo khỉ… Nha Trang những ngày tháng tư gần 10 năm trước. Và cả nhóm “Giàu vượt sướng” cũng rất lâu rồi không còn tụ tập cùng nhau…

Chị đã đi rồi.




Mong BÌNH YÊN luôn ở bên chị và những người chị yêu thương…

Và học trò viết về chị
Cánh Sơn Ca chưa mỏi, sao đã hạ rồi. Vội vàng quá cô ơi...Chỉ mong cô ra đi bình an và thanh thản..



Vậy là cô "đã đi"...



1 ngày trọn đạo em dành cho Cô, Cô ơi!



Sảnh D nhiều gió quá! Cô có về không cô?



Tôi đã từng đau đớn khi một người thầy mất đi khi chưa kịp nói lời chia tay. Giờ đây, tôi hi vọng sẽ có phép lạ đến với cô giáo của tôi...



Nhớ những buổi học luôn phải viết rất nhiều, viết vì sao em thi báo chí, viết vì sao em thích báo chí...để nộp cô, nhớ buổi học cuối nghe Một đời người, một rừng cây cả lớp vỗ tay rần rần...Cô ơi...



Mình muốn dc khoe với cô nhiều nhiều. Mình đã có chổ làm ở báo kinh tế như mình vẫn thích. Cô luôn ủng hộ mình mà. Nhất định mình sẽ khoe với cô...



"Nghìn trùng xa cách người đã đi rồi, còn gì đâu nữa mà khóc với cười. Mời người lên xe về miền quá khứ. Mời người đem theo toàn vẹn thương yêu. Đứng tiễn người vào dĩ vãng nhạt mầu, sẽ có chẳng nhiều đớn đau".



Thôi cũng đành như chiếc que diêm, thắp lên đời em sáng lung linh!Vĩnh biệt cô Ca.



Những giây phút dài mặc niệm về cô...



Cuộc đời thật ngắn ngủi, giọt nước mắt nào đủ cho một sự ra đi?



Đời người như gió qua...... Bật khóc... Về đi, đường trần đâu có gì, tóc xanh mấy mùa...



" Nắng đã tắt dần trên lá imChiều đã xẫm màu xanh trong mắt tốiĐường đã hết trước biển cao vời vợiTay đã buông khi vừa dứt cung đànGió đã dừng nơi cuối chót không gianMưa đã tạnh ở trong lòng đất thẳmNgười đã sống hết tận cùng năm thángSau vô biên sẽ chỉ có vô biên.... " LQVMươn bài thơ này từ Tú Uyên. Gửi Cô như một lời tiễn biệt. Thanh thản và bình an. Cô nhé !!!....



Cuoc song that ngan ngui va lam bat an! Trong doi ai roi cung phai chet. Nhung neu dc: minh muon di trc de ko bao gio phai chung kien canh nhung nguoi than yeu lan luot ra di...!



Chưa bao giờ yếu đuối và cần được nương tựa như lúc này. Và cũng chưa bao giờ phải dặn lòng ngưng nức nở để tự đứng lên đi tiếp như lúc này. Mọi chuyện đau lòng cứ ập xuống hay vì mình chưa đủ cứng rắn để chống đỡ trước cuộc đời vốn dĩ không có công bằng bao giờ! Cô ơi…, an nghỉ cô nhé!



Người ra đi... liệu có bình yên?Người ở lại ... liệu có còn nắng mai?



Ta khổ đau một đờiĐể chết trong tình cờTa tìm nhau một thờiĐể mất nhau vài giờBàn tay làm sao níuMột đời vừa đi qua...



"Hãy cầu nguyện cho cô...." chúng em đã chuyền nhau những tin nhắn như thế trong suốt thời gian cô nằm viện. Và "người ta" khước từ những lời thỉnh cầu, "người ta" ban cho một cuộc sống và "người ta" cũng vô tình cướp đi những hơi thở. "Người ta" mắt ráo hoảnh ngó xuống trần gian, và trần gian ngập trong nước mắt.....



Chưa kịp nói lời cảm ơn Cô! Đời người thật ngắn ngủi và ra đi cũng bất chợt. Vào fb Cô nước mắt cứ tuôn ra... Chút hy vọng cuối cùng cũng tắt ngúm.



Một phút nguyện cầu nơi ánh sáng phía cuối con đường cho cô!, mong cô luôn cảm thấy thanh thản và nhẹ nhỏm nhất khi về với thế giới vĩnh hằng....! chúng em vẫn khắc sâu những ký ức về hình bóng cô là người cô tuyệt vời nhất của khoa Báo chí và Truyền thông.



Cái chết không phải là kết thúc, đôi khi nó là bắt đầu, tôi tin vào kiếp sau, tin vào sự sớm đầu thai, cô giáo cũng thế, sẽ sớm trở lại nhân gian.



Sơn Ca đã đi rồi! Bao nhiêu tình thương lẫn xót xa cho bạn cứ tuôn trào nơi khóe mắt. Ngày hôm trước chúng ta còn nói cười, còn bàn những dự định, còn tâm sự chuyện chồng con. Vậy mà tối qua đã nghe bạn bỏ tôi rồi. Bạn ra đi chưa kịp nói với ai câu nào, chưa kịp hoàn thành những ước mơ, và đau đớn hơn, bạn sẽ không còn được sống bên hai thiên thần của mình nữa. Ca ơi, mình nhớ bạn quá.

Em lượm lặt từ facebook của chị… Và nhói lòng khi nhận ra có một facebook từ nay sẽ không còn được cập nhật…

Em chưa bao giờ là người yếu đuối trước mặt chị. Vậy mà giờ em lại để nước mắt tuôn rơi…

Thư viết cho con gái

Written By kuxh on 22/08/2010 | 09:14

Mỗi ngày qua đi con lại lớn lên thiếu hình bóng cha bên cạnh. Ba đã ngắm hình con hàng tiếng đồng hồ ở cách xa một nửa vòng trái đất. Ba muốn ôm chặt con vào lòng như thể con là một phần thân thể của Ba. Nhìn nụ cười hồn nhiên của con mà lòng Ba thắt lại vì nhớ thương con. Hình ảnh của con đã luôn nhắc nhở Ba phải cố gắng để tương lai của con rạng ngời hơn cha. Thời thơ ấu của con chắc chắn sẽ sung túc hơn đời thơ ấu của Ba. Con sẽ không phải co ro trong đêm dài ăn miếng khoai mì bên đống lửa khi chưa kịp chín.

Dẫu sao ba cũng cám ơn tuổi thơ của ba để hôm này ba mới được trưởng thành. Ba đã từng nói “tài sản quí nhất của tôi là tuổi thơ cơ cực” nhưng Ba chẳng bao giờ muốn tuổi thơ của con giống như Ba. Nhưng chắc chắn con phải biết tuổi thơ của Ba như thế nào? Và rất có thể ba sẽ dạy cho con cảm nhận được cuộc sống cơ cực như thế nào? để yêu cuộc sống và trân trọng những gì mình đang có. Điều đó thật là quan trọng với Ba và quan trọng nhất vẫn là đối với con.

Con biết không, con mới được một tháng rưỡi vậy mà ba đã ngồi hình dung con lớn lên 3 để bi bô mấy tiếng Papa, Ma ma, và lên 6 để con tung tăng ngày đầu tiên vào lớp một, nhõng nhẽo ba mẹ mua cho cái cặp có hình của cô tiên.

Ba lại hình dung ngày con lớn và có bạn trai, ôi …như thế là sẽ có rất đông cậu con trai để ý đến con của Ba và Ba sẽ đi để ý mấy cái cậu mới lớn đó. Rồi nàng công chúa của Ba sẽ phải lòng một chàng Hoàng tử nào trong đám con trai nhòm ngó con gái Ba. Cảm giác sẽ thật là vui và cũng sẽ thật là buồn. Vì sự chăm sóc con sẽ được chuyển giao cho con rể của Ba. Nhưng Ba chưa biết tính tình nó thế nào? Liệu nó có thương yêu con và chăm sóc cho con như Ba mẹ chăm sóc con không? Liệu nó có yêu con như ba yêu mẹ không?

Ngày đưa con về nhà chồng chắc chắn Ba Mẹ sẽ rất vui nhưng cũng sẽ cảm thấy thực sự trống vắng.

Bỗng chốc những tưởng tượng của Ba như những thước phim dài về cuộc đời của con. Nhưng sự tượng tưởng về những điều chưa tới bao giờ cũng dễ dàng hơn những điều đã qua. Mỗi ngày qua đi của Ba ở đây là mỗi ngày nhớ con, Ba đã tự trách mình đã không ở bên con và mẹ lúc này để chăm sóc cho con và mẹ.

8.7.2008
Nguyễn Đức Lộc

Thư viết cho con gái

Mỗi ngày qua đi con lại lớn lên thiếu hình bóng cha bên cạnh. Ba đã ngắm hình con hàng tiếng đồng hồ ở cách xa một nửa vòng trái đất. Ba muốn ôm chặt con vào lòng như thể con là một phần thân thể của Ba. Nhìn nụ cười hồn nhiên của con mà lòng Ba thắt lại vì nhớ thương con. Hình ảnh của con đã luôn nhắc nhở Ba phải cố gắng để tương lai của con rạng ngời hơn cha. Thời thơ ấu của con chắc chắn sẽ sung túc hơn đời thơ ấu của Ba. Con sẽ không phải co ro trong đêm dài ăn miếng khoai mì bên đống lửa khi chưa kịp chín.

Dẫu sao ba cũng cám ơn tuổi thơ của ba để hôm này ba mới được trưởng thành. Ba đã từng nói “tài sản quí nhất của tôi là tuổi thơ cơ cực” nhưng Ba chẳng bao giờ muốn tuổi thơ của con giống như Ba. Nhưng chắc chắn con phải biết tuổi thơ của Ba như thế nào? Và rất có thể ba sẽ dạy cho con cảm nhận được cuộc sống cơ cực như thế nào? để yêu cuộc sống và trân trọng những gì mình đang có. Điều đó thật là quan trọng với Ba và quan trọng nhất vẫn là đối với con.

Con biết không, con mới được một tháng rưỡi vậy mà ba đã ngồi hình dung con lớn lên 3 để bi bô mấy tiếng Papa, Ma ma, và lên 6 để con tung tăng ngày đầu tiên vào lớp một, nhõng nhẽo ba mẹ mua cho cái cặp có hình của cô tiên.

Ba lại hình dung ngày con lớn và có bạn trai, ôi …như thế là sẽ có rất đông cậu con trai để ý đến con của Ba và Ba sẽ đi để ý mấy cái cậu mới lớn đó. Rồi nàng công chúa của Ba sẽ phải lòng một chàng Hoàng tử nào trong đám con trai nhòm ngó con gái Ba. Cảm giác sẽ thật là vui và cũng sẽ thật là buồn. Vì sự chăm sóc con sẽ được chuyển giao cho con rể của Ba. Nhưng Ba chưa biết tính tình nó thế nào? Liệu nó có thương yêu con và chăm sóc cho con như Ba mẹ chăm sóc con không? Liệu nó có yêu con như ba yêu mẹ không?

Ngày đưa con về nhà chồng chắc chắn Ba Mẹ sẽ rất vui nhưng cũng sẽ cảm thấy thực sự trống vắng.

Bỗng chốc những tưởng tượng của Ba như những thước phim dài về cuộc đời của con. Nhưng sự tượng tưởng về những điều chưa tới bao giờ cũng dễ dàng hơn những điều đã qua. Mỗi ngày qua đi của Ba ở đây là mỗi ngày nhớ con, Ba đã tự trách mình đã không ở bên con và mẹ lúc này để chăm sóc cho con và mẹ.

8.7.2008
Nguyễn Đức Lộc

Cái duyên thầy trò

Written By kuxh on 16/08/2010 | 09:06

Hôm nay, vô tình vào trang "Bảo tàng Ký ức Xã hội" đọc được bài viết "Thầy tôi" của Bùi Văn Nam Sơn, trong tôi lại chợt hiện về hình ảnh của người thầy đầu tiên dạy tôi tiếng Anh.

Đó là một chuỗi kỷ niệm mà có lẽ trong suốt cuộc đời này tôi không bao giờ quên. Tôi nhớ rất rõ, ngày đầu tiên tôi bắt đầu học tiếng Anh đó là ngày 9 tháng 8 năm 1995. Mục đích tôi đi học không giống như bao người khác, đó là kiểm soát thời gian học của anh ba giúp ba mẹ. Nhưng rồi khi học với thầy, tôi không biết tôi trở nên thích việc học anh văn từ khi nào.

Kỷ niệm đầu tiên khi đến lớp, thầy hỏi tôi "Năm nay con học lớp mấy?", tôi nhanh nhẩu đáp liền "Dạ, con học lớp 1". Thầy mỉm cười và nói với mẹ tôi rằng "Bé đây được xem là học trò nhỏ tuổi nhất của tôi đấy chị". Thế rồi tôi cũng được thầy nhận làm học trò. Thầy cho tôi học cùng lớp với anh ba. Cứ thế thời gian trôi qua, anh lên lớp tôi cũng lên theo, anh học chương trình lớp lớn tôi cũng học theo. Cho đến năm 1998, khi gia đình gặp khó khăn ba thì thất nghiệp, mẹ may hàng gia công chỉ được ba cọc ba đồng nhưng phải lo cho ba anh em tôi đến trường rất vất vả, có nhiều lúc ba mẹ định cho tôi nghỉ để anh ba học thôi. Tôi đến lớp học những ngày cuối cùng của tháng với gương mặt buồn buồn, thầy lại ân cần tìm hiểu nguyên nhân. Thế rồi, thầy chủ động đến gặp mẹ tôi, thuyết phục mẹ cho tôi đi học tiếp. Về học phí thì chỉ trả phần của anh ba tôi thôi, còn tôi thì học miễn phí. Nhưng mẹ tôi không muốn như vậy vì thầy đã bỏ công dạy mà không trả học phí thì rất ngại. Thầy thuyết phục mẹ tôi mãi, đến phương án cuối cùng là giảm học học cho hai anh em, thay vì thầy thu các bạn khác 100.000 đồng/tháng thì hai anh em tôi chỉ đóng có 150.000đồng/hai người. Không chỉ thế, có nhiều tháng mẹ phải khất tiền học phí nhưng thầy không bao giờ đòi.

Và không biết tự bao giờ, tôi giống như đứa con út của thầy. Hai thầy trò như hai cha con. Thầy nhờ tôi đi chợ, trông coi lớp giúp thầy, ai không hiểu bài thì thầy lại bảo cứ lại hỏi tôi. Thời gian tôi học với thầy tôi cảm thấy mình như lớn hẳn ra, cách suy nghĩ và tư duy cũng trở nên chín chắn hơn so với lứa tuổi của tôi. Thầy rèn cho tôi sự nhẫn nại, tập cho tôi cách tư duy một mình khi gặp bài tập khó. Thầy đã chỉ dạy tôi như một đứa con trong gia đình, không chỉ thầy mà cả cô và hai con thầy nữa luôn xem tôi như một thành viên của gia đình.

Cứ tưởng, tôi sẽ được học với thầy mãi. Nhưng rồi cũng phải đến lúc chia tay, nói đến đây tôi lại nhớ câu "không có buổi tiệc nào là không tàn, không có cuộc gặp mặt nào không phải chia tay". Ngày thầy trò chia tay để thầy và gia đình sang Mỹ đã khiến tôi hụt hẩng. Cái tâm trạng nén lòng không được khóc thật khó chịu, bức bối muốn ngạt thở. Mặc dù, đã biết tin thầy sẽ sang Mỹ từ lâu và cũng chuẩn bị tâm lý trước đó vài tháng nhưng tôi vẫn không sao thoát khỏi tâm trạng hụt hẩng ấy. Ngày cuối cùng được học với thầy là ngày oi bức của Sài Gòn trong những thời khắc chuyển mùa, khiến cho con người tôi cũng trở nên khó chịu, làm việc gì cũng cảm thấy không suôn sẻ. Giờ tan học, thầy tặng tôi mấy quyển sách thầy yêu thích nhất mà tôi cũng không cảm thấy vui. Nhận quà nhưng lòng đầy trĩu nặng. Tôi nhớ rất rõ ngày ấy, các bạn học chung lớp ganh tỵ sao thầy chỉ tặng quà cho mỗi mình tôi, thầy trả lời rằng " Phúc, là đứa học trò nhỏ tuổi nhất thầy nhận dạy và cũng là đứa học trò lâu nhất thầy từng dạy. Học với thầy, không nghỉ học buổi nào dù là trời mưa tầm tã vẫn mặc áo mưa đến lớp". Còn tôi thì cứ ngồi từ đầu giờ đến cuối giờ cho đến khi ra về mà không nói được một lời cám ơn từ tận đáy lòng mình, những cảm nghĩ của mình hay lời chúc tốt đẹp dành cho thầy lúc đó.

Tính đến năm nay đã 6 năm kể từ ngày, tôi không còn được học thầy nữa và cũng không có một chút tin tức gì về thầy. Đôi lúc nghĩ lại, tôi cũng hay tự trách mình sao hồi xưa không nói những lời đó, dẫu biết rằng mình không nói thì cũng biết tấm lòng của mình dành cho thầy nhưng nếu lúc đó mà mình mạnh dạn nói thì tốt biết bao, có thể giải tỏa tâm trạng, có thể bật khóc cho lòng vơi đi. Nhưng sau khi đọc một số bài viết đăng trên trang web baotang.kyucxahoi.com dẫu có muộn màng, nhưng tôi cũng muốn viết một câu dành cho thầy, dù biết rằng có thể thầy sẽ không bao giờ đọc được câu viết của tôi nhưng tôi muốn lưu lại câu viết này giống như ký ức của tôi về thầy, về cái duyên giữa thầy và trò rằng: "Thầy Tuệ ơi! Con không biết nói sao ... Xin cám ơn thầy về tất cả".

Kiên Giang và ba lần gặp gỡ…

Written By kuxh on 11/08/2010 | 01:36

[caption id="attachment_1302" align="alignright" width="178" caption="Rừng U Minh (nguồn: CAND)"][/caption]

BTKUXH: Trở lại Kiên Giang trong một chuyến công tác, và chợt nhận ra…mình cũng có duyên với vùng đất này.

2007, là sinh viên khoa Nhân học (ĐH KHXH&NV), bỡ ngỡ, háo hức với lần thực tập ở một nơi xa xôi. Ấp Phát Đạt, xã Vân Khánh Tây, Huyện An Minh bây giờ đã trở thành một địa danh mỗi khi nhắc đến mình vẫn luôn cảm giác ấm áp, gắn bó. Những buổi trời mưa lội sình chân đất, những lần chòng chàng trên vỏ lái, những lần đi WC ở một nơi xa xôi – vừa sợ lọt vừa sợ ma. (Hic). Nhớ nhà chú thím Út với sự chân chất, thật thà của người miền Tây, người Kiên Giang. Từ đó trở đi, tự dưng có cảm tình đặc biệt với người Kiên Giang…

2008, là Phóng viên Báo Du lịch TP.HCM, đến Kiên Giang trong chuyến công tác lấy tin cho việc phối hợp giữa 2 Sở VH -TT & DL của TP.HCM và Kiên Giang. Tham quan khu lấn biển, đền Nguyễn Trung Trực, đi chợ mua khô và mua mắm… lần này, Kiên Giang lại ấn tượng với vùng đất nhiều tiềm năng để phát triển du lịch, một mảng đất đẹp. Cảm giác khi nghe bài hát: Kiên Giang mình đẹp làm sao ngay trên mảnh đất Kiên Giang thật thú vị, thấy bài hát thật hay, vùng đất thật đẹp…

2010, là Giảng viên – trường ĐH Văn hóa TP.HCM, ghé công tác tại Kiên Giang thật gấp rút. Đi phà Tắc Cậu để đến Rạch Giá, một cảm giác bồi hồi về chuyến thực tập ngày xưa, nhớ nhớ cái cảm giác ghi chép, chụp hình khi là phóng viên…thế là thuyết minh bô lô ba la về Kiên Giang với các cô, chú trong đoàn.

Kiên Giang – ba lần gặp gỡ, ba công việc, ba mục đích, ba cảm nhận… đọng lại trong lòng vẫn là cảm giác thân thiết, gần gũi, yêu quý với vùng đất “đẹp làm sao” này…

Hẹn nhé, một lần sẽ về Kiêng Giang, về lại An Minh… Hứa nhé!!!

10/08/2010
Minh Hằng

Cỗ bài tam cúc của bà

BTKUXH: Ngày trước, khi Tết sắp đến, tôi và chị thì mong mặc áo mới, được lì xì, bố thì chờ bạn đồng ngũ đi làm ăn xa về để liên hoan, mẹ thì hỏi han cô này bà kia để chuẩn bị đi lễ đình chùa. Chỉ có riêng nỗi ao ước của bà cũng là chung cho cả nhà: “Bà chỉ mong có một lũ con cháu ngồi chơi tam cúc với bà thôi”.

[caption id="" align="aligncenter" width="306" caption="Cỗ bài tam cúc (nguồn: internet)"][/caption]

Bà là con vợ lẽ trong một gia đình địa chủ sa sút có đến 21 người con nên sự hiện diện của bà cũng coi như là không đáng tính. Một chữ cắn đôi không biết, nhưng đủ chuyện trên trời dưới bể bà đều tỏ tường. Đến khi lấy chồng, bà cũng lại là vợ lẽ của ông, cũng lại một lũ con chín đứa. Bà vừa cười vừa xua tay: “Ai giàu hai họ, ai khó ba đời đâu con”.

Suốt từ nhỏ cho đến tận cái tuổi “xưa nay hiếm” này, bà chỉ có hai trò để giải trí. Khi vui khi buồn bà đều nhẩm trong miệng những Còn duyên, Thân lươn bao quản lấm đầu… Khi chăn trâu cắt cỏ, nghỉ trưa… bà lại cùng chúng bạn chơi vài ván tam cúc mua vui chốc lát.

Những ngày gần Tết, một câu “khoe” cửa miệng của bà với những người khách đến nhà là: “Nhà tôi đông con đông cháu. Cứ đến Tết là chúng nó về vui lắm!”

Ngày mùng một, các cô, chú, bác, anh, chị đến chúc Tết bà đông chật nhà. Bà mặc áo bông ngồi đắp chăn trên giường, tay xoa đầu mấy đứa cháu, miệng khen chúng học giỏi, ngoan ngoãn. Trong khi người lớn trải chiếu ra ngồi hàn huyên bên chén rượu hạt mít thì lũ cháu chúng tôi tranh nhau trèo lên giường để được chơi tam cúc với bà.

Những cây bài của bà có lưng trắng tinh và thơm mùi giấy mới khiến lũ cháu háo hức đến lạ. Miệng bà nhai trầu bỏm bẻm, tay bà chia bài chậm rãi mới thảnh thơi làm sao! Những khi ai gặp số đỏ như có tứ tử trình làng, ngũ tử cướp cái… thì cả “làng” lại ồ lên ghen tị. Sau khi hết bài, “nhà” nào thiếu “quân” để “bình” thì phải vay những “nhà” dư, mỗi “quân” tương ứng với 100 đồng. Trước đó, bà đã chuẩn bị sẵn một sấp tiền lẻ để đổi cho lũ cháu. Bà khuyên: “Vài đồng lẻ này thì cũng như là gia vị thôi, chứ bà cấm mấy đứa chơi vì mấy đồng này đấy nhé!” Những khi ai được kết đôi hay kết ba thì cả “làng” lại nhăn mặt nhăn mũi vì thua. Lúc ấy, bà lại động viên: “Thua keo này ta bày keo khác, lo gì!”, hay hỏi vui: “Cu Bình đã vỡ nợ chưa, để bà “tài trợ” cho nào?”

Tôi nằm trong vòng tay của bà ngay từ những ngày đầu đời và lớn lên cùng với độ còng ngày càng tăng của lưng bà. Thỉnh thoảng, bà lại chống gậy sang nhà bà hàng xóm hay ra quán nước của bà ngoại để chơi tam cúc mua vui. Càng về sau, bà càng yếu nên chỉ nằm ở nhà. Những lúc ấy, tôi là “bạn chơi” thường xuyên của bà. Bà chỉ cho tôi những “chiêu” như là nếu có tứ tử thì đừng trình làng vội mà hãy đánh trước một hay đôi cây để ăn thêm được một, đôi cây đó; nên ra đôi nhỏ như đôi tốt, đôi mã trước để có khả năng ăn được cao hơn vì lúc đó bài người ta có nhiều quân lẻ nên họ sẽ “chui”… Nhờ những chiêu đó mà tôi là đứa chơi tam cúc giỏi nhất trong đám trẻ con cùng xóm. Những đêm mùa đông lạnh cóng, bà véo nhẹ tôi ra hiệu là đấm lưng, xoa bóp cho bà thì tôi liền “lợi dụng” cơ hội để ra điều kiện: “Ngày mai bà phải chỉ cho cháu mấy “chiêu” nữa nhé!”. Bà ừ ừ trong tiếng thở chậm như vũ điệu của ngọn đèn dầu leo lét trên bàn.

Đến bây giờ thì bà cũng đã đi đoàn tụ với ông và hàn huyên với những bà bạn bên cây tam cúc được 5, 6 năm rồi. Ở thành phố phương Nam quanh năm ấm áp này, tôi vẫn giữ cỗ tam cúc ngày xưa và nhớ những ngày rét mướt bên bà biết bao! Ở miền quê Kinh Bắc ấy, có còn ai chơi tam cúc nữa, hay cũng đã trở thành trò vui của một thời rồi?

Sài Gòn, 12/2009
Nguyễn Trần Bình

Rơm rạ dại khờ

Written By kuxh on 07/08/2010 | 20:12

Hồi ấy, chị Vân thường rủ tôi ra đồng giữ trâu với chị, chị nói đi một mình sợ ma, rủ tôi đi cho vui. Đó là những ngày sau tết, lúa đã vô bồ, còn lại cánh đồng mênh mông gốc rạ. Vào những buổi trưa nắng, chị Vân bảo tôi cột trâu lại, còn chị tìm đến một cái gò cao, lựa một đám gốc rạ còn xanh, chị lấy dao cắt một lõm đủ hai người nằm rồi trãi dưới đất một lớp rạ khô, phần rạ tươi, chị phủ lên che nắng. Khi tôi cột xong mấy con trâu thì chị Vân cũng vừa làm xong cái chòi rạ. Chị nhìn tôi cười mĩm: “Giống cái túp lều lý tưởng hôn ?”. Rồi không ai bảo ai, chị nằm xuống trước, tôi nằm theo sau, cạnh chị. Thỉnh thoảng, chị lại nhìn sang tôi cười mỉm, tôi cũng cười, rồi cả hai chìm trong giấc ngủ trưa. Có hôm tôi thức trước, chị Vân vẫn còn ngủ say, chị nằm thẳng người, hai tay úp lên ngực, hơi thở cứ đều đều. Lúc ấy trời đã xế dài, những tia nắng dìu dịu trùm lên cánh đồng rạ khô vàng rực, mênh mông. Chị Vân ngồi bật dậy, lại nhìn tôi cười rồi lại vỗ lên đầu tôi: “Ngủ ngon hôn, thằng nhóc !”

Chúng tôi lùa trâu đến một cái đìa lớn giữa đồng, từng người bạn mục đồng cũng lần lượt lùa trâu đến. Tôi đứng dưới cầu thang múc từng thùng nước chuyền lên cho chị Vân đổ vào thau cho trâu uống. Như một thói quen, khi đàn trâu uống nước no nê thì đến lượt con người tắm rửa. Cả gái, cả trai cứ để nguyên quần áo, tắm xối xả trên bờ đìa. Trong bộ bà ba đen đẫm nước bó sát người, chị Vân gánh hai thùng nước đi tắt đường đồng về nhà, tôi ngồi trên lưng trâu lững thững theo sau. Đôi gánh oằn vai, chị đi trong bóng chiều thấp thoáng.

Tôi về nhà, cơm nước xong thì trời chạng vạng, hàng xóm lên đèn, trăng rằm tháng giêng cũng lấp lánh ở đầu sông. Tôi sang nhà chị Vân, hai chị em ra ngồi dưới cây rơm, bắt đầu công việc quấn hai con cúi dài để làm bếp un xua muỗi cho bầy trâu. Quấn xong, chị Vân đốt lửa, tôi lấy nước rưới lên con cúi cho lửa rơm đừng cháy, cho khói bốc lên ngun ngút, từng làn khói trắng  cuồn cuộn, mịt mờ phủ lên cả bầy trâu, mùi khói rơm đầu mùa nghe thơm nồng như mùi lúa mới. Chúng tôi lại ngồi tựa dưới chân rơm. Bấc giác chị Vân xoa đầu tôi, chị hỏi tôi mấy tuổi, tôi nói mười lăm. Chị bảo: “Nhỏ hơn chị hai tuổi, mà sao mầy khờ quá !”. Tôi chưa hiểu chị nói gì, rồi chị kể: “Cùng tuổi với mầy, nhưng thằng Tư nó cặp bồ với con Xuân, thằng Hòa cặp với con Gấm, mùa nước mặn đuổi năm rồi, chúng nó đi giăng lưới, ban đêm tụi nó ngủ chung xuồng. Con Xuân, con Gấm cũng lớn hơn tụi nó hai ba tuổi . . .”

Tôi cúi đầu hổ thẹn, thẹn cho cái phận nghèo hơn là thẹn cho cái sự khờ khạo của mình. Tôi nghĩ chị Vân thương tôi như một đứa em, một đứa em nghèo khổ mà chị cần giúp đỡ. Hồi ấy, tôi luôn mặc cảm với bạn bè trong xóm vì nhà mình ít ruộng lại không có trâu, nhà nông mà không có trâu thì đương nhiên là nhà nghèo. Mấy công ruộng nhà tôi, những công việc ngòai sức người đều dựa vào đàn trâu của chị Vân. Mùa cày mùa trục thì bác Năm – ba chị – tính tiền công, đến mùa gặt, cộ lúa vào sân cũng tính tiền công, nhưng trâu đạp lúa thì bác không tính tiền, nhưng bù lại tôi phải giữ trâu trả công cho bác trong một hai tháng trước và sau tết. Bác Năm quy ước với ba mẹ tôi là vậy, nhưng chị Vân ít khi để tôi giữ trâu một mình, ngay cả những ngày trâu đạp lúa, bác nói chỉ cho mượn trâu, tôi tự đánh trâu trên nhả lúa, nhưng chị Vân lúc nào cũng có mặt, thay phiên làm công việc ấy với tôi.

Ban đêm, khi cho trâu ngừng đạp để bắt bó, ra rơm, thay vì đốt đèn măng-xông thì chị Vân rủ tôi xuống bờ sông đốt lửa, chị nói mình chịu tốn công mà khỏi hao dầu. Tôi ôm từng ôm rơm quăng xuống nước, chị mồi lửa và lấy sào tre đẩy từng đống lửa trôi bồng bềnh, sáng rực một khúc sông. Cứ thế, không biết từ mùa lúa nào, việc gì tôi cũng làm cùng chị, việc gì chị cũng gọi tôi. Ngay cả những khi ra đồng cộ lúa, chị cũng rủ tôi lên chiếc cộ trâu ngồi với chị. Những buổi tối nướng bánh phồng đãi khách, chị cũng gọi tôi sang đốt rơm, chị kẹp bánh phồng chao tới chao lui trên ngọn lửa. Khi giê lúa, chị là người đứng trên giàn giê, chị lại bảo tôi đứng cạnh để chuyền từng thúng lúa lên cho chị. Cũng chính lần ấy, lần đầu tiên trong đời tôi phát hiện ra chị Vân là người con gái đẹp. Hôm ấy chị mặc bộ bà ba màu đen, cái dáng cao cao, chị đứng trên giàn giê lúa cũng cao cao, từng cơn gió lùa qua, chị nghiêng vành thúng, lúa hột tuôn xuống, lúa lép bay bay, bụi rơm bay bay, tà áo chị cũng bay bay, ngược theo chiều gió là một cơ thể đẹp, những đường nét cong cong của vòng eo, vòng ngực căng tròn. Tôi cứ nhìn ngẩn ngơ mà quên chuyền lúa lên cho chị. Bất giác chị quay xuống, dường như bắt gặp ánh mắt của tôi, chị vội đưa tay níu nhanh vạt áo, mặt đỏ bừng. Tôi lại cúi đầu hổ thẹn, tiếp tục chuyền lúa lên mà không dám nhìn chị nữa.

Và, tôi không ngờ khi mình không còn “dại khờ” như chị nghĩ thì đó lại là mùa lúa cuối cùng tôi được gần gũi chị. Mùa sa mưa năm ấy, mẹ tôi đưa tôi ra chợ, từ giã rạ rơm để làm gã thư sinh giữa chốn thị thành. Khi tôi biết được tình yêu thì hình ảnh người con gái trong tôi là chị. Là chị với những giấc ngủ trưa trong chòi rạ giữa đồng, là chị với đôi thùng nước, chiếc đòn gánh oằn vai đi giữa đồng rạ khô trong bóng chiều thấp thoáng, quần áo ướt mem bó sát thân gầy, là chị ngồi dưới cây rơm quấn từng con cúi làm bếp un trâu, là chị ngồi đốt rơm sáng bừng cả một khúc sông, là chị với những đường nét cong cong, ngực căng tròn đứng trên giàn giê lúa . . . Nhưng năm sau, nghỉ hè, tôi về quê thì chị đã đi lấy chồng xa. Mùa sa mưa, cây rơm – chỗ tôi với chị hay ngồi quấn con cúi – đã rủ mục, những chiếc nấm rơm bung trắng một vùng tròn.

Hơn ba mươi năm, cuộc đời đưa đẩy tôi thành kẻ ly hương mà chưa được một lần gặp chị, chắc tóc chị bây giờ cũng lốm đốm như tôi. Nếu tình cờ đọc được những dòng nầy, chắc chị sẽ cười thầm và mắng thầm trong bụng: “Cái thằng quỷ, sao hồi xưa mầy khờ quá vậy!”

Võ Đắc Danh

Chuyện về người anh

Written By kuxh on 06/08/2010 | 06:52


- Cô nói đi, vì sao cô lấy tôi – ánh mắt của ông anh long lên chỉ tay về khoảng không, rồi tiếp tục trong vai của bà vợ để trả lời câu hỏi của mình vừa đặt ra.

- Nói thật với ông nha, nếu lấy chồng vì cái nhà thì tôi lấy thằng khác rồi…

Anh mở đầu kể câu chuyện cuộc đời mình với những lời thoại giữa hai vợ chồng anh. Giờ anh em ngồi trong quán cơm Bắc trên một con đường trung tâm Sài Thành và hồi tưởng về ngày tháng khó khăn đã qua. Anh kể với chúng tôi về cuộc đời của một người đã có một tuổi trẻ cơ cực, đồng thời thầm cảm ơn người vợ của anh đã cộng cam, cùng khổ để đến hôm nay anh chị có ngôi nhà ở Sài Thành để tối về có chỗ đặt nhẹ tấm thân, chứ không phải chịu cảnh sống trọ với vợ con nheo nhóc.

Anh là người thích nói những điều về phương châm sống. Nhìn chúng tôi, anh nói “Ở cái đất Sài Gòn này nếu chịu khó thì ai cũng sống được”. Những câu chuyện lan man về cuộc đời. Cuộc sống cứ nối dài trong câu chuyện của những người anh em đã lâu mới có dịp ngồi trò chuyện. Cuộc sống của đất Sài Gón kéo chúng ta ra xa nhau… rất lâu rồi mới có dịp ngồi lại để trò chuyện và cũng là dịp anh có ngôi nhà mới.

Ngồi trò chuyện với anh, trông vẻ mặt của anh thật buồn cười, anh đã lớn tuổi lắm rồi nhưng vẫn cứ hồn nhiên… “Có lẽ anh hồn nhiên và anh sẽ bình yên”… nhưng sao tôi và em được anh xem là những người em thân thiết đều thương cảm cho anh. Số anh sao cứ tất bật… bước chân anh chẳng khi nào thấy gót chân chạm đất. Những người rành rẽ về tướng số thì nói những người như thế không bao giờ sống sung sướng được, cuộc sống cứ tất bật, vội vã…

Mong sao bước chân anh chậm rãi lại và đi những bước thật vững chãi.

Hồ Nguyên Đức



Mua bằng giả - chuyện đời thường

Written By kuxh on 05/08/2010 | 08:38

Trên xe bus số 8 từ Ngã tư Phú Nhuận ra Thủ Đức, tôi vô tình nghe được câu chuyện của một người đàn ông khoảng 45tuổi ngồi ngay trước ghế của tôi đang nói chuyện với mẹ: “Sáng nay con đi với vợ con đi làm bằng lái xe, làm hết 900 ngàn luôn đó. Làm chỗ này chắc ăn lắm, chắc là bằng thật.” Tôi thấy rất ngạc nhiên vì chuyện làm bằng giả là chuyện vi phạm pháp luật, vậy tại sao chú lại không ngại ngùng gì khi nói về chuyện này qua điện thoại rất lớn trên xe bus. Chú nói có vẻ như đây là câu chuyện đời thường, không có gì lạ lẫm, và cũng không có gì sai trái phải che giấu cả.

[caption id="" align="aligncenter" width="300" caption="Bằng lái xe giả (hình minh họa. Nguồn: Vietnamnet)"][/caption]

Chú vừa nói chuyện điện thoại xong, tôi chuyển ghế lên ngồi cạnh chú. Tôi xin lỗi vì vô tình nghe câu chuyện của chú, và cũng ngỏ ý muốn biết thực hư về vụ bằng giả của chú. Chú cũng thật thà kể cho tôi nghe. Chú là người Bến Tre, nhưng bây giờ đi biển ở Vũng Tàu, lâu lâu lại về Sài Gòn thăm vợ, vì vợ chú ở thuê cho một gia đình trên Sài Gòn. Chú tâm sự: “ Tôi toàn đi ghe, đi biển, cũng chẳng chạy xe gì nên tôi đâu có làm bằng, nhưng giờ lên thành phố lâu lâu có công việc cũng phải đi xe, mà để vợ chở hoài cũng kỳ.” Chú kể: “Hôm trước tôi chở bả đi công việc, mà không có bằng lái, sợ chết. Hôm đó, tôi quẹt vào bà kia, bả làm lớn chuyện đòi báo công an. Vợ tôi nói mãi bả mới không báo đó. Tôi thấy không có bằng lái sợ quá.” Tôi hỏi chú sao chú không đi thi bằng lái, mà phải mua bằng. Chú nói: ““Đi thi thì rẻ hơn, khoảng 300 ngàn thôi, nhưng tôi đâu thi được, vì bây giờ người ta thi bằng máy tính không à. Tôi già rồi có biết máy tính gì đâu mà thi.” Nghe chú nói, tôi nhận ra rằng chú là người chân chất dù biết mua bằng là sai, và cũng không muốn mua bằng giả do tốn kém nhưng cũng chẳng còn lựa chọn nào khác nếu muốn có bằng lái.

Chú cũng thật thà kể rằng vợ chú làm thuê trên thành phố lâu năm rồi, mà năm ngoái cũng có nhu cầu làm bằng nên được người ta giới thiệu gặp người này ở gần siêu thị Big C Hoàng Văn Thụ. Chú nói: “Trời, nó còn làm bằng xe bốn bánh, xe tải, chứ còn bằng của tôi nhằm nhò gì. Năm ngoái vợ tôi, và con gái tôi cũng nhờ nó làm bằng mà. Năm ngoái bằng chỉ có 500 ngàn thôi, nhưng năm nay lên 900 ngàn rồi, vì nó nói bây giờ thứ gì cũng tăng hết. Nó muốn làm cho mình phải quen biết, phải đi nhậu mới làm được chứ.” Chú có vẻ rất tin vào tấm bằng lái giả mà người thanh niên đó làm: “Thằng em tôi ở Bình Dương nói tôi lên đó làm bằng vì bằng ở trên đó có 600 ngàn à. Mà vợ tôi nói bằng 600 ngàn, rẻ, sợ bằng giả công an bắt ngược lại mình thì còn tốn kém hơn. Thôi mua bằng ở đây, bằng thật đó, 900 ngàn nhưng mà xài cả đời, đâu có hết hạn đâu mà sợ. Nó làm rất chuyên nghiệp, làm lâu năm rồi nên không sợ bằng giả.” Nghe chú nói tôi cũng thấy rất ngạc nhiên, và tự hỏi: “Tại sao người ta đang đi làm bằng giả mà lại có suy nghĩ rằng bằng 600 ngàn rẻ hơn thì lại là bằng giả, và sợ công an bắt, còn bằng 900 ngàn mắc hơn lại làm chú bớt lo lắng và cho rằng đây là bằng thiệt. Phải chăng chú nghĩ rằng nếu bằng giả được làm bởi một đường dây làm lâu năm, không bị bắt thì sẽ trở thành bằng thiệt. Giả và thiệt đã lẫn lộn không thể phân biệt được rồi chăng?

Tôi cũng hỏi chú cách thức làm bằng giả. Chú cũng chia sẻ rằng em trai chú làm bằng 600 ngàn ở Bình Dương thì chỉ phải nộp 600 ngàn, một chứng minh nhân dân photo, và 4 tấm ảnh 3x4, không cần có mặt vào ngày thi lấy bằng. Còn bằng 900 ngàn thì nộp trước 400 ngàn, cũng nộp một chứng minh photo và 4 tấm ảnh nhưng đến ngày thì người đó sẽ gọi điện báo và chú phải có mặt vào ngày thi để lấy bằng và giao tiền luôn. Khi chú gần xuống xe bus ở trạm Suối Tiên, vì nghĩ tôi muốn mua bằng lái nên chú khuyên tôi: “Cô còn trẻ thế này mua bằng làm gì, học thi đi, tại tôi không biết máy tính nên mới phải mua chứ, thi có 300 ngàn mà mua cả 900 ngàn, cũng xót nhưng nghĩ mình thi không được, rớt mấy lần thì cũng thế thôi.”

Câu chuyện về chú hành khách này làm tôi suy nghĩ nhiều. Mặc dù nạn mua bán bằng lái xe giả đã diễn ra từ lâu, và nguyên nhân phổ biến thường được nhắc đến là do người lái xe không muốn mất thời gian học và thi, sợ học rồi mà thì không đậu… thì một lý do khác khiến người dân phải mua bằng giả đó là sự thay đổi hình thức thi bằng máy tính. Có lẽ nếu được hướng dẫn cách thi trên máy tính thì người dân sẽ làm được, nhưng đối với những người nông dân ở các tỉnh khác với độ tuổi 40 trở lên, chưa hề tiếp xúc với máy tình thì chỉ nghe đến việc sử dụng máy tính làm bài thi đã khiến họ lo lắng và không đăng ký thi rồi. Nếu chính sách nhà nước đã quy định là bây giờ phải thi bằng lý thuyết bằng lái xe trên máy tính, vậy thì cũng đành chấp nhận cho những người nông dân không biết vi tính đi mua bằng vậy.

29/07/2010


Xuân Ánh

Cây kẹo mút ngọt ngào

Written By kuxh on 03/08/2010 | 11:44

Hơn 1h sáng, mình send một sms và chờ đợi reply – mặc dù mình biết khả năng xảy ra điều đó là rất thấp.

Miên man trong sự mơ – tỉnh chập chờn, 3h mình bật dậy, mắt nóng bừng như có những hạt ớt bay vào. Bỗng chợt nhớ ra cách đó hai, ba ngày, anh bạn cùng phòng cũng đã ngồi thu lu trong đêm vì chỉ còn dăm bữa nữa thôi, a sẽ về hẳn ngoài Bắc, để lại cô bạn gái là người ở trong Nam này.

6h30, chuông điện thoại réo mình dậy đi học. Sự mệt nhoài của chân tay, đầu óc bảo mình rằng hãy tắt đi và ngủ tiếp. Mình chiều theo bản năng mà chẳng hối hận chút nào.

7h30, mình quyết định dậy đi học vì một lí do rất... trẻ con. Sau mỗi buổi học, cô thường có một món quà cho sinh viên của mình. Cô vẫn thường nói vui: "Lớp này là năm cuối nhưng mà cứ như là lớp mẫu giáo ấy. Vậy nên hôm nào cô cũng phải có quà để “dụ” các bạn".

Cuối giờ, cô lôi trong cặp ra hai gói kẹo. Cả lớp nhao nhao lên nhận phần thưởng cho sự chăm chỉ của mình. Mặc dù ngồi phía cuối lớp nhưng khi nghe thấy “kẹo” là mắt mình sáng rỡ lên, và liền chạy lên, chìa hai tay ngoan ngoãn trước cô: "Cô ơi, cô cho con hai kẹo nhé! Để con phần bạn con ý mà". Người cô già cười hiền từ: "Nếu dư thì cô sẽ cho thêm. Đúng là con nít quá đi!". Vừa lúc đó thì có một bạn tỏ vẻ không thích bị coi là trẻ con nên mình liền chạy đến “xin xỏ” với nụ cười “khuyến mãi”: "Hay là cho tớ kẹo đó đi? Tớ thích ăn kẹo lắm!". Thế là bạn cho mình liền.

[caption id="" align="aligncenter" width="369" caption="(hình minh họa. Nguồn: internet)"](hình minh họa. Nguồn: internet)[/caption]

Nhưng rồi mình cũng cho đi viên kẹo ấy cho một bạn chưa có phần. Mình không thể tham lam như thế được. Ước gì mình đã chưa ăn viên kẹo ngọt lịm với vị mát của trà xanh của mình để để dành cho một người bạn khác…

*

Trước kia, khi lần đầu tiên bạn mời mình cây kẹo mút, mình cũng bĩu môi chê: "Đúng là trẻ con!". Nhưng rồi thấy bạn mút kẹo ngon lành quá, mình cũng tị nạnh và rồi thì giành lấy bằng được, hoặc là đi mua quách mấy cây về ăn cho bõ ghét.

Và rồi bây giờ thì chúng ta chẳng còn mỗi đứa một cây kẹo mút, vừa phóng xe đi loăng quăng vừa mút kẹo ngon lành nữa. Khi cái mặt mình buồn thiu (bạn gọi vui là trầm cảm, tự kỉ), cũng chẳng còn ai mời mình một cây kẹo mút nữa. Khi mình có mấy cây kẹo liền, mình sẽ chẳng có ai để khoe khoang ta đây giàu có, ta đang sẵn sàng cho đi cây kẹo ngon lành của mình khi có ai đó làm ta vừa lòng.

Có một điều mà bạn không biết là cũng đã lâu rồi, những khi không có bạn, thỉnh thoảng mình vẫn mua hai cây kẹo mút, một cho mình, một mình ăn hộ bạn. Bạn bè mình nói: "Mày sắp ra trường rồi mà teen teen quá!", "Bớt nhí nhố lại đi cha nội", "Ăn nhiều, sâu răng, ráng chịu!"

*

Mình chẳng có viên kẹo – phần thưởng của cô để dành cho bạn rồi. Mình chạy sang shop văn phòng phẩm trước trường hỏi mua thì chị bán hàng trả lời bằng vẻ ngạc nhiên: "Ở đây chỉ có hộp bút chứ không có kẹo mút". Thôi, để chiều học về mình sẽ mua cho bạn. Nhưng bạn còn có muốn ăn kẹo mút mình mua nữa không?

Nguyễn Trần Bình

Viết cho em

[caption id="attachment_1215" align="aligncenter" width="353" caption="(hình minh họa)"][/caption]

Ngày tháng cũ

Viết cho em - 01

Giọt nước mắt em rơi, làm bỏng rát gò má mỏng mềm. Em mong manh như cỏ mềm xanh mướt, người đời tưởng em gai góc lắm, kiên cường lắm! Chính vì vậy, họ đòi hỏi ở em những điều vượt quá mức chịu đựng của em. Mà quả thật, em kiên cường thật, dù bao điều đồn đoán về em vì họ chưa hiểu em hay có phải là họ không chịu hiểu em? Em vẫn hồn nhiên sống, yêu đời... nhưng có những lúc một mình, lặng lẽ .. những giọt nước mắt em rơi, bỏng rát gò má hồng. Em buồn không phải vì những lời đồn đoán, nhưng buồn vì lòng nhiệt huyết của em bị mọi người "hạ huyết", Gò má em bỏng rát vì giọt nước của sự nhiệt tâm không được đón nhận. Nhưng em ơi, em hãy vui như em đã sống cả sự chân thành và lòng nhiệt tâm. Hãy vui tươi như cỏ mọc hiền hòa, mong manh nhưng cũng bền bỉ lấm, sau những ngày nắng hạ, những cơn mưa đầu mùa tưới tắm cuộc đời, rồi em lại mơn xanh trong gió trong lành.

Cuộc đời vẩn thế em ạ, hãy sống vui, sống lý tưởng như em đang sống. Tôi biết em đang lo cũng cùng nỗi lo của tôi.... Thôi đừng quá bận tâm, thế hệ sau anh em mình chắc là sẽ làm tốt hơn anh em mình

Tôi viết cho em, xin được chia sẻ với em, hãy dừng lại để "thở" đi em nhé

Ngày hôm nay - viết cho em những ngày sắp tới.

Viết cho em - 02

Lục lại những trang blog cũ, đọc lại bài viết cho em cách đây hơn một năm khi thấy em òa khóc nơi tầng hầm để xe nhà C. Thấy mọi thứ thật kinh khủng với em, những người anh em, động đội bủa vây, xỉa xói em tựa như hội đồng làng kết tội một kẻ phạm nhân.

Giờ có lẽ em chẳng nhớ nhiều về chuyện này, mà thật ra chẳng có gì để nhớ phải không em? Nhưng anh nghĩ em phải cám ơn những ngày tháng đó để hôm nay em trưởng thành hơn, rắn rỏi hơn trên con đường xây những ước mơ bằng khát vọng cháy bỏng. Hãy nhớ những ký ức cũ dù có đôi lần không vui những là chất liệu sống đã rèn chúng ta như ngày hôm nay.

Chắc chắn rằng trong tương lai em sẽ gặp những sự cố như cách đây một năm nhưng anh tin điều đó chẳng là gì khi ta có những trải nghiệm sống thật bổ ích.

Cám ơn em đã mời dự buổi tiệc chia tay cho chuyến xuất dương tầm sư học đạo, mong rằng hai năm tới em tiếp túc nuôi những ước mơ, và hãy nhớ đừng làm cho ước mơ bé lại...

Hồ Nguyên Đức

 
Support : Creating Website | Johny Template | Mas Template
Copyright © 2011. Bảo tàng Ký ức Xã hội - All Rights Reserved
Template Created by Nhật Nguyên Published by Nhật Nguyên
Proudly powered by Nguyễn Đức Lộc